W powszechnym przekonaniu zakończenie bytu prawnego spółki osobowej — np. spółki jawnej — zawsze wymaga przeprowadzenia długiej i sformalizowanej procedury likwidacyjnej. Standardowo proces ten wiąże się m.in. z koniecznością dokonania ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG), wezwaniem wierzycieli oraz odczekaniem ustawowych terminów.
Czy jednak sąd może wykreślić spółkę z Krajowego Rejestru Sądowego, jeśli takie ogłoszenie nie zostało dokonane, a klasyczne postępowanie likwidacyjne nie zostało przeprowadzone do końca? Tak — podstawę stanowi art. 67 § 1 Kodeksu spółek handlowych (KSH).
Inny sposób zakończenia działalności zamiast klasycznej likwidacji
Przepisy Kodeksu spółek handlowych przewidują, że w przypadku wystąpienia przyczyny rozwiązania spółki (np. śmierci jednego z dwóch wspólników) co do zasady należy przeprowadzić likwidację. Wyjątkiem jest sytuacja, w której wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki.
Jeżeli jedyny pozostały przy życiu wspólnik podejmie uchwałę o zakończeniu działalności w tym trybie, może to otworzyć drogę do uproszczonego i znacznie szybszego wykreślenia spółki z rejestru. Kluczowe znaczenie ma jednak faktyczna sytuacja majątkowa i finansowa spółki.
Kiedy sąd może wykreślić spółkę bez pełnej likwidacji?
Sądy rejestrowe coraz częściej przychylnie podchodzą do wniosków o wykreślenie spółki z pominięciem pełnej procedury likwidacyjnej, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
- spółka zakończyła prowadzenie bieżących interesów i nie wykonuje już działalności gospodarczej,
- spółka nie posiada majątku, który należałoby spieniężyć lub podzielić,
- spółka nie posiada zobowiązań wobec kontrahentów ani organów publicznoprawnych, takich jak Urząd Skarbowy czy ZUS.
Jeżeli spółka jest całkowicie „czysta”, tj. nie posiada ani majątku, ani zobowiązań, prowadzenie pełnego postępowania likwidacyjnego mogłoby zostać uznane wyłącznie za generowanie zbędnych kosztów i niepotrzebne przedłużanie procedury. W takiej sytuacji cel przepisów dotyczących likwidacji — czyli ochrona wierzycieli — jest już bowiem spełniony, ponieważ nie istnieją żadne zobowiązania podlegające zaspokojeniu w toku likwidacji spółki.
Podsumowanie
Praktyka sądów rejestrowych pokazuje, że przepisy prawa handlowego dopuszczają możliwość sprawnego i zgodnego z prawem wykreślenia spółki jawnej z KRS bez przeprowadzania pełnej procedury likwidacyjnej oraz publikacji ogłoszenia w MSiG.
W ostatnim czasie nasza Kancelaria z powodzeniem doprowadziła do wykreślenia spółki z rejestru pomimo braku przeprowadzenia pełnej procedury likwidacyjnej.
Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny oraz odpowiedniego przygotowania dokumentacji, ponieważ sąd rejestrowy bada, czy spółka rzeczywiście nie posiada majątku ani zobowiązań uzasadniających przeprowadzenie pełnej procedury likwidacyjnej oraz czy zachodzą przesłanki do wykreślenia spółki w trybie art. 67 § 1 KSH.